deel 2 Zelfdoding, euthanasie en levensverzekeringen

Ben wou graag een kapitaal overlijden verzekeren dat aan zijn moeder uitgekeerd moest worden bij zijn overlijden. De verschillende fasen vanaf het sluiten van een overlijdensverzekering tot de uitkering worden besproken en de impact van zelfdoding en euthanasie op de uitkering van het kapitaal overlijden.

 
Het sluiten van een levensverzekering
Segmentatiecriteria
Bij het sluiten van een levensverzekeringscontract, passen de verzekeringsmaatschappijen segmentatiecriteria toe. De bedoeling hiervan is het risicoprofiel van de klant te bepalen. Een verzekeraar baseert zich hiervoor op de resultaten van onderzoeken die een link leggen tussen het aantal schadegevallen en/of de ernst ervan en de kenmerken van een persoon (of een goed). Deze criteria worden gebruikt om een dossier te weigeren of te aanvaarden, maar ook om de premie en de verzekeringsvoorwaarden te bepalen.
Zo kan de verzekeraar in het kader van een levensverzekering rekening houden met:
– De leeftijd van de verzekerde (dit is persoon die we gaan verzekeren tegen overlijden).
– Rookt de verzekerde? De overlijdenskans van een roker tijdens de waarborg is groter.
– De beoefening van bepaalde sporten. Bijvoorbeeld alpinisme, gevechtssporten, … kunnen het risico op overlijden beïnvloeden.
– De gezondheidstoestand. Om de gezondheidstoestand te bepalen, vult de verzekerde een medische vragenlijst in. Afhankelijk van de leeftijd en de hoogte van het te verzekeren overlijdenskapitaal kunnen doktersverslagen en bijkomende medische onderzoeken gevraagd worden om alzo het risico nauwgezetter te kunnen inschatten.
– …

Het verzekeringsvoorstel
De medische vragenlijst

De medische vragenlijst moet ingevuld worden door de verzekerde.

Voorbeelden uit medische vragenlijsten:

e. Psychische aandoeningen: extreme vermoeidheid, overspannenheid, stress, angst, depressie, zelfmoordpoging, neurose, psychose, eetstoornis, genderproblematiek of een andere aandoening? ○ neen         ○ ja Welke aandoening of klacht? ……………………………………….

Welke behandeling? …………………………………………………….

Wanneer en duurtijd? ………………………………………………….

Huidige situatie/evolutie? ……………………………………………

 

4 a. Gebruikt u of heeft u geneesmiddelen gebruikt? Ja / nee Zo ja, welke, waarvoor, hoeveel, sinds wanneer?
  b. Gebruikt u deze geneesmiddelen nog steeds? Ja / nee Zo nee, sedert wanneer bent u gestopt?
5 a. Heeft u uw huisarts de laatste 5 jaar geraadpleegd? Ja / nee Zo ja, waarvoor, wanneer, wie?
  b. Bent u wel eens opgenomen in een ziekenhuis, sanatorium, psychiatrische inrichting of een andere verpleeginstelling of is er zo’n opname in de nabije toekomst te overwegen? Ja / nee Zo ja, waarvoor, wanneer, hoelang?

Het zal al snel duidelijk worden dat Ben niet aanvaard zal worden door de verzekeraar indien hij zijn medisch verleden correct meedeelt aan de verzekeraar. Wat de gevolgen kunnen zijn van valse verklaringen, licht ik verder toe.

Verklaringen van de verzekerde
Op het verzekeringsvoorstel vind je een aantal verklaringen (clausules) die de verzekerde moet ondertekenen. Onder andere een verklaring van goede trouw en een verklaring in verband met het bepalen van de doodsoorzaak.
Clausule goede trouw
De verzekerde verklaart volledig en waarheidsgetrouw geantwoord te hebben op alle vragen en op de hoogte te zijn dat het opzettelijk verzwijgen of het opzettelijk onjuist meedelen van gegevens waardoor de verzekeraar misleid wordt bij de beoordeling van het risico, de nietigheid van de overeenkomst als gevolg heeft (zie verder).
Clausule bepalen doodsoorzaak.
Door het ondertekenen van deze clausule geeft de verzekerde aan de verzekeraar de toelating om aan zijn behandelende arts een verklaring af te geven over de doodsoorzaak. Indien de verzekerde vooraf deze toelating niet geeft, kan de verzekeraar hierover geen informatie opvragen bij het overlijden van de verzekerde. Deze informatie zal belangrijk zijn in verband met de bewijslast van de verzekeraar (zie verder).
In de wet wordt er verwezen naar ‘de arts van de verzekerde’. Dit kan op verschillende artsen slaan. De arts die de verzekerde behandelde op het ogenblik van het sluiten van de overeenkomst, de behandelende arts tijdens de verzekeringsovereenkomst en de arts die het overlijden heeft vastgesteld, komen bij een ruime interpretatie van het begrip in aanmerking om de verklaring van de doodsoorzaak op te stellen.

Verzwijging bij het sluiten van de overeenkomst
Opzettelijke verzwijging
Wat betekent dit?
Ben zou bijvoorbeeld ‘nee’ kunnen antwoorden op de vragen naar gebruik van geneesmiddelen of eerdere opnames in een ziekenhuis.
De gevolgen van deze leugens zijn enorm, namelijk de verzekeraar kan de polis laten nietig verklaren (enkel de rechter kan een contract nietig verklaren). Nietigheid wil zeggen dat het contract nooit heeft bestaan. Het verzekerde kapitaal overlijden zal dus zeker niet worden uitgekeerd.

Bewijslast van de verzekeraar
De verzekeraar moet bewijzen dat het gaat om opzet.

Onopzettelijke verzwijging
In levensverzekeringen geldt het principe van de onbetwistbaarheid indien de verzekerde onopzettelijk iets vergeet mee te delen of indien hij onopzettelijk verkeerde informatie verschaft, met andere woorden indien de verzekerde ter goeder trouw is. Dit betekent dat de verzekeraar er zich niet meer op kan beroepen vanaf het ogenblik dat de overeenkomst in werking treedt.
In het contract kan echter vermeld worden dat deze onbetwistbaarheid uitgesteld wordt tot één jaar na het onderschrijven van de polis.
In de praktijk wordt deze onbetwistbaarheid uitgesteld indien er een aanvullend kapitaal overlijden is voorzien, wanneer er dus bij overlijden van de verzekerde meer wordt uitgekeerd dan de spaarreserve van de polis.
Deze situatie bespreek ik verder niet aangezien ze in de casus van Ben niet relevant is.

Overlijden ten gevolge van zelfdoding
Zelfdoding tijdens het eerste jaar na de inwerkingtreding van de polis
Het bewijs van de zelfdoding rust bij de verzekeraar. De verzekeraar kan bijvoorbeeld aantonen dat de verzekerde zich in bijzondere omstandigheden van het leven heeft beroofd die men slechts kan uitleggen als zelfdoding.
Indien de verzekeraar aan de behandelende arts een verklaring van doodsoorzaak vraagt, wat mag/moet de arts er op vermelden? Afhankelijk van de interpretatie van de wet, zal de verzekeraar wel of niet zelfmoord (of valse verklaringen) kunnen aantonen.
Bij de strikte interpretatie moet de arts zich beperken tot de onmiddellijke en/of rechtstreekse doodsoorzaak. Dit is de ziekte of het letsel dat uiteindelijk de dood heeft veroorzaakt, maar die het gevolg is van onderliggende oorzaken. Een hartinfarct, een hersenbloeding, een longontsteking, … zijn rechtstreekse oorzaken. De onderliggende aandoening kan bijvoorbeeld hiv zijn.
Bij de ruime interpretatie omvat de verklaring ook de vermelding van de originele oorzaak, men spreekt van de onderliggende of oorspronkelijke doodsoorzaak. Zo komt de verzekeraar te weten wanneer de eerste symptomen van de ziekte zich hebben gemanifesteerd. De onderliggende oorzaak kan ook een ongeval, vergiftiging, moord of zelfdoding zijn. De arts mag meedelen dat de verzekerde reeds een zelfmoordpoging achter de rug had, onder psychiatrische begeleiding was, of er een verband is met een vooraf bestaande gezondheidstoestand. In deze situatie zou een valse verklaringen van Ben onmiddellijk aan het licht komen!
Sommige verzekeraars vragen uitdrukkelijk toelating aan de verzekerde om de originele oorzaak op te vragen door bijvoorbeeld deze clausule te laten ondertekenen: ‘De verzekerde persoon geeft zijn/haar arts de toestemming om de adviserende arts van de verzekeringsonderneming een verklaring van doodsoorzaak af te geven, en in geval van overlijden door ziekte, de datum van de eerste symptomen mee te delen’.

Zelfdoding meer dan één jaar na de inwerkingtreding van de polis
In principe is er dekking voor een overlijden ten gevolge van zelfmoord wanneer deze plaatsvindt meer dan één jaar na de inwerkingtreding van de overlijdensverzekering.
Ook hier kan de verzekeraar een overlijdensattest opvragen aan de behandelende arts en kan wanneer de rechter aanvaardt dat de arts de onderliggende of de oorspronkelijke doodsoorzaak moet meedelen de valse verklaringen van Ben duidelijk worden. De polis kan nietig verklaard worden, de onbetwistbaarheid geldt immers alleen indien de verzekerde ter goeder trouw was!

Overlijden ten gevolge van euthanasie
Wanneer iemand overlijdt ten gevolge van euthanasie wordt deze persoon geacht een natuurlijke dood te zijn gestorven wat betreft de uitvoering van de overeenkomsten waarbij hij partij was. Let op: het moet gaan om euthanasie die gebeurt overeenkomstig de wet!
Wanneer de verzekerde dus overlijdt ten gevolge van euthanasie zal de verzekeraar het verzekerd kapitaal overlijden moeten uitkeren, ook indien deze gebeurt minder dan één jaar na de inwerkingtreding van de polis. De zelfmoordclausule werd niet uitgebreid tot het overlijden ten gevolge van euthanasie.
De kans dat iemand die ernstig ziek is een overlijdensverzekering kan afsluiten, is immers bijzonder klein.
Ook in deze situatie kan de verzekeraar valse verklaringen blijven inroepen!
De verzekeraar kan euthanasie uitsluiten in de polis, maar zal dit zeer moeilijk kunnen bewijzen aangezien het attest van doodsoorzaak zal vermelden dat het gaat om een natuurlijke dood. In de praktijk sluiten de verzekeraars euthanasie niet uit.

 

Besluit

De facto was het voor Ben onmogelijk een overlijdensverzekering af te sluiten zonder fraude te plegen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *